Sözlük
Bu sözlük; etki yatırımı ve etki ekonomisi alanında faaliyet gösteren tüm paydaşlar için ortak bir kavramsal zemin oluşturmak amacıyla hazırlanmıştır.
Finans, kamu politikası, girişimcilik ve sosyal etki alanlarında giderek daha fazla kullanılan etki yatırımı, etki ölçümü ve yönetimi, sonuç odaklı finansman ve ilişkili kavramlar; uluslararası referanslar gözetilerek ve Türkiye bağlamı dikkate alınarak açıklanmaktadır.
Amaç; farklı disiplinler arasında tutarlı bir terminoloji oluşturmak, uygulamada karşılaşılan kavramsal belirsizlikleri azaltmak ve etki odaklı yaklaşımların yaygınlaşmasını desteklemektir.

EYDK Sözlük
D
Değer Zinciri
Bir ürünün veya hizmetin ortaya çıkmasından son kullanıcıya ulaşmasına ve hatta kullanım sonrası aşamalarına kadar geçen süreçte; tasarım, üretim, tedarik, lojistik, pazarlama, dağıtım, satış ve hizmet gibi değer yaratan tüm faaliyetlerin birbiriyle bağlantılı şekilde oluşturduğu bütüncül yapıdır. Değer zinciri yaklaşımı, kurumların ekonomik değer üretiminin yanı sıra sosyal ve çevresel etkilerini de analiz etmeyi ve iyileştirmeyi mümkün kılar.Bknz: Value Chain
Değerleme
Bir varlığın, şirketin, yatırımın, projenin veya finansal aracın ekonomik değerinin belirlenmesi sürecidir. Değerleme; finansal performans, varlık yapısı, nakit akışları, risk düzeyi, piyasa koşulları ve geleceğe yönelik beklentiler gibi unsurlar dikkate alınarak yapılır. Yatırım kararları, birleşme–satın alma süreçleri, fon toplama, etki yatırımı ve finansal raporlama gibi alanlarda kritik öneme sahiptir.Bknz: Valuation
Değerlendirme
Bir proje, program, politika veya yatırımın tasarımının, uygulanmasının ve sonuçlarının sistematik şekilde incelenerek etkililiğinin, verimliliğinin, ilgili paydaşlara sağladığı faydanın ve hedeflerine ne ölçüde ulaştığının analiz edilmesi sürecidir. Değerlendirme; karar alma süreçlerini güçlendirmek, öğrenmeyi desteklemek, hesap verebilirliği artırmak ve gelecekteki uygulamaları iyileştirmek amacıyla yapılır. İzleme süreçlerinden elde edilen veriler değerlendirme için temel girdi niteliği taşır.Bknz: Evaluation
Değişim Teorisi (ToC)
Bir müdahale, program, proje veya yatırımın nasıl ve hangi aşamalarla istenen sosyal, çevresel veya ekonomik etkiye ulaşacağını açıklayan kavramsal çerçevedir. Değişim Teorisi; girdiler, faaliyetler, çıktılar, sonuçlar ve nihai etki arasındaki nedensel ilişkileri görünür kılar; varsayımları, riskleri ve gerekli koşulları tanımlar. Bu yaklaşım, planlama, uygulama, izleme ve değerlendirme süreçlerini sistematik ve ölçülebilir hale getirmeyi destekler.Bknz: Theory of Change (ToC)
Dışsallıklar
Dışsallıklar; bir kuruluşun faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan, olumlu veya olumsuz, kasıtlı ya da kasıtsız, doğrudan veya dolaylı etkileri ifade eder. Bu etkiler; insanlar, topluluklar, toplum veya gezegen üzerinde ortaya çıkar ancak piyasa fiyatlarına yansımaz (yani bir kuruluşun firma değerine veya bir yatırımın değerlemesine dâhil edilmez).Bknz: Externalities
Doğal Sermaye
Bir kuruluşun geçmişte, bugün ve gelecekteki refahını destekleyen ürün ve hizmetlerin sunulmasını mümkün kılan; yenilenebilir ve yenilenemez doğal kaynaklar ile doğal süreçlerin bütününü ifade eder. Doğal sermaye; hava, su, toprak, madenler ve ormanların yanı sıra biyolojik çeşitliliği ve ekosistemlerin sağlığını kapsar.Bknz: Natural Capital
Donut Ekonomisi
Donut Ekonomisi, sürdürülebilir kalkınmaya yönelik bir çerçeve olup, gezegensel sınırlar ile sosyal temelleri bir araya getirir. Bu yaklaşım, insanlığın hem ekolojik sınırları aşmadan hem de herkes için asgari sosyal ihtiyaçların karşılandığı “güvenli ve adil bir alan” içinde gelişmesini hedefler. Bu çerçeve, Kate Raworth tarafından 2012 yılında geliştirilmiştir.Bknz: Doughnut Economics
Durum Tespiti
Gerekli Özen Süreci; bir yatırım, proje, kurum veya ortaklık kararı öncesinde, ilgili yapının finansal, hukuki, operasyonel, yönetişimsel ve etki boyutlarıyla kapsamlı şekilde incelenmesi ve değerlendirilmesi sürecidir. Amaç; riskleri, fırsatları, uyum sorunlarını ve potansiyel performansı objektif biçimde analiz ederek doğru karar verilmesini sağlamaktır.Etki yatırımı alanında due diligence süreçleri yalnızca finansal ve hukuki inceleme ile sınırlı kalmaz; aynı zamanda etki riski, etki kapasitesi, paydaş etkisi, ölçüm altyapısı ve uzun vadeli etki potansiyeli gibi unsurları da içerir.Bknz: Due Diligence
Duyarlılık ve Senaryo Analizi
Farklı varsayımlara dayalı olası senaryolar (örneğin en iyi durum, beklenen durum, en kötü durum) oluşturarak, bu senaryolara göre sonuçların nasıl değişebileceğini analiz etmeye yönelik değerlendirme sürecidir. Belirsizliğin yüksek olduğu durumlarda özellikle önemlidir.Bknz: Sensitivity and Scenario Analysis

